Kredi Türleri ve Fiyatları

İlk kredi başvurumu yaptığımda tek bir soru soruyordum: "Aylık taksit kaç lira?" Bugün geriye dönüp baktığımda, o soruyla başlamanın bana yıllar içinde epey pahalıya geldiğini görüyorum. Çünkü taksit tutarı, bir kredinin gerçek fiyatını gizlemenin en kolay yolu. Vadeyi uzatın, taksit küçülür; ama toplam ödeme büyür. O günden sonra kredi bakma alışkanlığımı tamamen değiştirdim ve artık her başvuru öncesi aynı tabloyu kuruyorum. Aşağıda o tabloyu ve öğrendiklerimi, kendi deneyimimle birlikte anlatıyorum.

Üç ana kredi türü, üç farklı mantık

Bireysel (ihtiyaç), taşıt ve konut kredilerini aynı kefeye koymak en sık yaptığım hataydı. Oysa bunlar farklı risk seviyelerine göre fiyatlanıyor. Bankanın elinde bir teminat varsa faiz düşüyor, teminat yoksa yükseliyor. Basit ama her şeyi açıklayan bir kural.

İhtiyaç kredisi: en esnek, en pahalı

Teminatsız olduğu için faiz oranı üç tür arasında genelde en yüksek olanı. Karşılığında en hızlı sonuçlananı da bu; mobil uygulamadan yaptığım başvurunun aynı gün hesabıma geçtiğini gördüm. Vadeler kısa tutulur, bu yüzden taksitler ağır gelir. Küçük tutarlı, kısa vadeli ihtiyaçlarda mantıklı; ama "nasıl olsa ödenir" diyerek uzun vadeye yayıldığında maliyeti gerçekten canınızı yakıyor.

Taşıt kredisi: aracın kendisi teminat

Araç rehinli olduğu için ihtiyaç kredisinden daha uygun faiz görebiliyorsunuz. Ancak burada iki detay var: bankalar genellikle aracın değerinin tamamını değil belli bir oranını finanse ediyor, yani peşinat şart. İkincisi, sıfır ve ikinci el araçlar aynı oranla fiyatlanmıyor; aracın yaşı arttıkça vade kısalıyor, oran yükseliyor. Ben ikinci el alırken bunu hesaba katmadığım için bütçemi baştan yeniden kurmak zorunda kaldım.

Konut kredisi: en uzun vade, en büyük toplam

Oranı en düşük olan tür genellikle bu, çünkü ipotek en güçlü teminat. Ama vade uzun olduğu için küçük oran farkları burada devasa tutarlara dönüşüyor. Aynı tutarda iki teklif arasındaki yarım puanlık fark, uzun vadede birkaç aylık taksit kadar ek maliyet demek. Ayrıca konut kredisinde ekspertiz ücreti, ipotek tesis işlemleri ve zorunlu sigortalar gibi kalemler devreye giriyor. Bunları görmezden gelen bir hesap, gerçeği yansıtmıyor.

Benim kullandığım karşılaştırma tablosu

Teklifleri yan yana koymadan karar vermiyorum. Şu üç sütun bana yeterli oluyor:

Bir kredi karşılaştırması yaparken koşullar kısmını atlamak, en pahalı kısayol. Faiz oranı iki teklifte aynı olsa bile dosya masrafı, sigorta zorunluluğu, maaş taşıma şartı ve gecikme faizi tarifeleri sonucu tamamen değiştirebiliyor.

Başvuru öncesi yaptığım kontrol listesi

• Kredi notumu öğreniyorum. Not düşükse teklif de kötü geliyor; birkaç ay bekleyip düzeltmek daha kârlı çıkabiliyor.
• Taksit / gelir oranımı hesaplıyorum. Tüm borç taksitlerimin net gelirimin üçte birini geçmemesine dikkat ediyorum.
• Sabit mi değişken mi olduğuna bakıyorum. Uzun vadede taksit belirsizliğini sevmiyorum, sabit oranı tercih ediyorum.
• Sigorta zorunlu mu, opsiyonel mi diye soruyorum. Opsiyonel olanı istemediğimde teklifin oranı bazen değişiyor; bunu açıkça sordum.
• Aynı hafta içinde teklif topluyorum. Sorgular kısa sürede yapılınca hem karşılaştırma adil oluyor hem kafam dağılmıyor.
• Ödeme günümü maaş tarihine yakın seçiyorum. Basit ama gecikme riskini gerçekten azaltıyor.

Krediye alternatif düşünmek

Bazı durumlarda en iyi kredi, hiç almadığınız kredi oldu benim için. Küçük bir eksiği kapatmak için ihtiyaç kredisine yönelmek yerine tasarruf hesabımdaki tutarı kullanmak daha ucuza geldi; çünkü hesaptan aldığım getiri, ödeyeceğim faizin çok altındaydı. Bu hesabı sitedeki tasarruf hesaplarının getirisini ele alan sayfayla birlikte yapmak işe yarıyor. Çok küçük tutarlar için mikrokredi seçeneklerini incelemek, taksitli harcamada kredi kartlarının koşullarını kıyaslamak da masaya koyulması gereken alternatifler. Öte yandan maaş taşıma şartı gündeme geldiyse banka hesaplarını karşılaştırdığınız bölüme bakmadan karar vermeyin; hesap ücretleri kredide kazandığınızı geri alabiliyor.

Nerede pazarlık payı buldum

1. Dosya masrafı: ikinci teklifi gösterdiğimde sıfırlandığı oldu.
2. Oran: uzun süredir müşterisi olduğum bankada indirim istedim, küçük ama gerçek bir fark aldım.
3. Vade: taksiti zorlamayan en kısa vadeyi seçtim, toplam maliyet belirgin şekilde düştü.

Kredi seçimi, tek seferlik bir alışveriş değil; aylarca hatta yıllarca sürecek bir taahhüt. Bu y